Nữ sinh công dân trẻ tiêu biểu TPHCM: Đưa công nghệ ra khỏi phòng thí nghiệm

Theo Giáo dục thời đại - Võ Ngọc Minh Anh - sinh viên năm 4 ngành Khoa học dữ liệu, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia TPHCM) ghi dấu ấn bằng hành trình học tập và nghiên cứu bền bỉ trong lĩnh vực khoa học - công nghệ.

Võ Ngọc Minh Anh nhận Bằng khen danh hiệu Công dân trẻ tiêu biểu TPHCM năm 2025. Ảnh: NVCC

Kiên trì với khoa học từ những ngày chông chênh

Danh hiệu Công dân trẻ tiêu biểu TPHCM năm 2025 đến với Minh Anh khi em vẫn đang là sinh viên năm cuối, tất bật với đồ án, nghiên cứu và những dự định sau tốt nghiệp. Với nữ sinh, đây không chỉ là niềm vui, mà còn là dịp nhìn lại một chặng đường nhiều thử thách, được tạo dựng bằng sự bền bỉ và niềm tin vào lựa chọn của mình.

Nhớ về những năm đầu đại học, Minh Anh thẳng thắn cho biết con đường theo đuổi khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo chưa bao giờ dễ dàng. Đây là những lĩnh vực đòi hỏi nền tảng toán học, thuật toán và tư duy logic cao, trong khi bản thân em còn thiếu tài nguyên, kinh nghiệm và môi trường cọ xát thực tế. Không ít mô hình được xây dựng, huấn luyện trong nhiều tuần nhưng kết quả gần như “đứng yên”, khiến cảm giác hụt hẫng, hoài nghi bản thân thường trực.

Khó khăn kỹ thuật lại chồng lên áp lực thời gian, tài chính và những biến cố cá nhân. “Có những giai đoạn em thật sự nghĩ đến việc dừng lại, vì cảm giác mình cố gắng rất nhiều nhưng chưa thấy lối ra rõ ràng”, Minh Anh chia sẻ.

Điều giữ em ở lại với khoa học chính là việc học cách chấp nhận thất bại như một phần tất yếu của nghiên cứu. Thay vì coi đó là sự kém cỏi, Minh Anh chọn cách quay lại dữ liệu, giả định ban đầu, chia nhỏ vấn đề để điều chỉnh hướng tiếp cận. Sự đồng hành của thầy cô, mentor và môi trường nghiên cứu đã giúp em hiểu rằng chỉ cần không bỏ cuộc, mỗi bước đi chậm đều đưa mình tiến gần hơn đến lời giải đúng.

Từ nền tảng ấy, Minh Anh dần khẳng định năng lực khi trở thành tác giả của 8 bài báo khoa học đăng trên các tạp chí và hội thảo trong nước, quốc tế, trong đó có nhiều công trình do em giữ vai trò tác giả chính và tác giả liên hệ. Hướng nghiên cứu của em trải dài từ mô hình ngôn ngữ lớn đa phương thức, kiến trúc RAG trong chatbot, đến các ứng dụng công nghệ gắn với truyền thông, bình đẳng giới và phát triển bền vững.

Nổi bật trong số đó là công trình “HORUS - khung mô hình ngôn ngữ lớn đa phương thức phục vụ truy xuất video” được trình bày tại Hội nghị quốc tế MMM 2025; nghiên cứu “VCED - tinh chỉnh kiến trúc RAG hai giai đoạn nhằm nâng cao chất lượng tư vấn mỹ phẩm bằng tiếng Việt”; cùng dự án xây dựng chatbot hỗ trợ bình đẳng giới và tư vấn pháp lý cho nữ giới. Tất cả đều thể hiện rõ một định hướng nhất quán: Làm khoa học không chỉ để giải quyết bài toán kỹ thuật, mà để công nghệ phục vụ trực tiếp con người và cộng đồng.

Với Minh Anh, thách thức của nữ sinh trong lĩnh vực khoa học - công nghệ không chỉ nằm ở chuyên môn, mà còn ở sự tự nghi ngờ và những định kiến vô hình. “Em cũng bắt đầu từ con số 0, loay hoay với những dòng code đầu tiên, vật lộn với thuật toán khó hiểu và không ít lần nghi ngờ chính mình. Nhưng nếu không đi tiếp, mình sẽ không bao giờ biết mình có thể đi xa đến đâu”, Minh Anh nhắn nhủ các bạn trẻ, đặc biệt là các bạn nữ.

Võ Ngọc Minh Anh và TS Lê Duy Tân giảng viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường Đại học Quốc tế (Đại học Quốc gia TPHCM) nghiên cứu. Ảnh: NVCC

Công nghệ phục vụ cộng đồng

Với Võ Ngọc Minh Anh, nghiên cứu khoa học chỉ thật sự có ý nghĩa khi được đưa ra khỏi phòng thí nghiệm và chạm tới đời sống. Thông qua các dự án AI và chatbot, Minh Anh luôn hướng đến việc đưa công nghệ đến gần hơn với người dùng thật, nhu cầu thật, đặc biệt là những nhóm yếu thế trong xã hội.

Dấu ấn rõ nét nhất là công trình “Ứng dụng chatbot RAG hỗ trợ bình đẳng giới và tư vấn pháp lý”, được trình bày tại Diễn đàn Khoa học sinh viên quốc tế TPHCM năm 2024. Nghiên cứu này xây dựng một chatbot ứng dụng mô hình RAG, cho phép truy xuất dữ liệu từ các văn bản pháp luật, chính sách và nguồn thông tin đáng tin cậy để hỗ trợ nữ giới tiếp cận kiến thức về bình đẳng giới và tư vấn pháp lý cơ bản bằng tiếng Việt.

Hệ thống cung cấp phản hồi rõ ràng, dễ hiểu, phù hợp với bối cảnh người dùng. Công trình không chỉ được đánh giá cao về mặt học thuật, mà còn nhận Giải Báo cáo khoa học xuất sắc, ghi nhận giá trị ứng dụng xã hội và tính nhân văn của việc đưa công nghệ vào giải quyết vấn đề cộng đồng.

Song song nghiên cứu khoa học, Minh Anh tích cực tham gia hoạt động Đoàn - Hội, trong đó có vai trò tình nguyện viên hỗ trợ vận hành hệ thống chatbot tuyên truyền và tiếp nhận phản hồi trên các fanpage của cơ quan Trung ương Đoàn. Những trải nghiệm này giúp em hiểu rằng làm công nghệ không chỉ là tối ưu thuật toán, mà còn là học cách lắng nghe con người và bối cảnh xã hội.

Trên hành trình học thuật, Minh Anh cũng ghi dấu ấn tại nhiều cuộc thi nghiên cứu và hackathon trong nước, quốc tế. Em là đồng tác giả đề tài đạt giải cao tại Giải thưởng Sinh viên nghiên cứu khoa học Euréka, tác giả chính của các dự án giành giải Nhất tại UIT Data Science Challenge và AI thực chiến IUAI; từng đại diện Việt Nam tham dự Vòng chung kết Hack Global tại Singapore và giành nhiều giải thưởng ở các sân chơi công nghệ hướng đến trách nhiệm xã hội.

Đứng trước ngưỡng cửa tốt nghiệp, Minh Anh tiếp tục theo đuổi song song con đường nghiên cứu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo gắn với các bài toán xã hội trong giáo dục, y tế, truyền thông và chuyển đổi số. Hiện nay, em đang làm việc với vai trò kỹ sư AI tại một công ty công nghệ, đồng thời duy trì nghiên cứu để nâng cao chuyên môn, hướng tới các sản phẩm AI phục vụ con người và bối cảnh Việt Nam.