Triết lý giáo dục thời đại số phải đi sâu nghiên cứu bản chất của việc học

Theo Giáo dục thời đại - Triết lý giáo dục thời đại số phải đi sâu nghiên cứu bản chất của việc học để luôn khẳng định con người là trung tâm của quá trình giáo dục.

Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng phát biểu khai mạc hội thảo.

Nền tảng cho triết lý giáo dục giai đoạn mới

Sáng 12/12, tại Hà Nội, Hội đồng Quốc gia giáo dục và phát triển nhân lực tổ chức hội thảo khoa học “Triết lý giáo dục trong thời đại số”.

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng cho biết: Chúng ta đang sống trong một thời kỳ chuyển giao lịch sử và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã và đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, phong cách sống, tác động đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Những khái niệm lớn, Internet vạn vật, những công nghệ đột phá đang định hình lại thế giới mà các thế hệ tương lai sẽ sinh sống và làm việc. Đất nước chúng ta phải nắm bắt cơ hội, chuẩn bị cho những khởi đầu tiến bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Giáo dục cũng đang đứng trước những yêu cầu phải tái định hình để thích ứng với bối cảnh mới.

Về triết lý giáo dục, Thứ trưởng cho biết, Việt Nam được tích lũy từ di sản, tư tưởng phong phú qua các thời kỳ và được kết tinh trong các chính sách thực tiễn giáo dục đào tạo; từ truyền thống hiếu học ngàn đời của dân tộc đến những nguyên lý nền tảng như "Giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu". Đặc biệt, Nghị quyết số 71-NQ/TW lần đầu khẳng định "Giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu, quyết định tương lai của dân tộc”, xác lập vị thế của giáo dục lên một tầm cao mới.

Cùng với đó là những nguyên lý, những phương châm "Học đi đôi với hành", "Dạy chữ song hành với dạy người", "Tiên học lễ, hậu học văn", “giáo dục để phát triển con người toàn diện đức - trí - thể - mỹ”. Tất cả đã tạo nên những giá trị cốt lõi định hướng cho phát triển giáo dục Việt Nam.

“Chúng ta cũng đã chú trọng hài hòa giữa tính phổ cập và tính tinh hoa, giữa việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc với tiếp thu tinh hoa tri thức nhân loại, hướng tới mục tiêu xây dựng con người Việt Nam toàn diện. Nội dung này cũng được nêu rõ trong Nghị quyết số 71-NQ/TW.

Những tư tưởng quý báu và hết sức sâu sắc, đúng đắn đó là nền tảng để chúng ta kế thừa và phát huy trong giai đoạn phát triển mới.

Nhiệm vụ đặt ra cho chúng ta hôm nay là trên cơ sở kế thừa những giá trị ấy, xây dựng một tầm nhìn triết lý giáo dục mới, vừa phù hợp với thực tiễn của kỷ nguyên AI, vừa tiếp tục giữ gìn, lan tỏa bản sắc dân tộc trong mỗi bước đi của giáo dục, đào tạo”, Thứ trưởng chia sẻ.

Thứ trưởng Thường trực Bộ GD&ĐT Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh: Triết lý giáo dục trong thời đại số phải đi sâu nghiên cứu bản chất của việc học để luôn khẳng định con người là trung tâm của quá trình giáo dục.

Giáo dục để con người làm chủ cuộc đời mình

Triết lý giáo dục thời đại số mà chúng ta hướng tới để xây dựng một hệ thống giáo dục mở, liên thông và học tập suốt đời; là nền giáo dục hình thành thế hệ con người Việt Nam có nhân cách, có phẩm chất, có năng lực thích ứng với chuyển đổi số, phát huy được tinh thần đổi mới sáng tạo, khát vọng vươn lên.

Thứ trưởng nhấn mạnh: Với tốc độ phát triển của tri thức, của công nghệ thông tin, chúng ta không thể chỉ dạy chữ, chỉ dạy kiến thức, mà là dạy phương pháp: phương pháp tư duy, phương pháp làm việc, khả năng tự học, tự nghiên cứu; từ đó tự tin, làm chủ cuộc đời của mình, là “kiến trúc sư” cho tương lai của chính mình.

Chính vì vậy, triết lý giáo dục trong thời đại số phải đi sâu nghiên cứu bản chất của việc học để luôn khẳng định con người là trung tâm của quá trình giáo dục. Con người học tập, nghiên cứu để tự phát triển bản thân mình chứ không phải chỉ là phát triển các công nghệ số hay các phiên bản của các phần mềm.

Đối tượng mà chúng ta tác động không phải là công nghệ, không phải là thiết bị hay dữ liệu, mà chính là con người - những con người với phẩm giá, năng lực và khát vọng riêng của mình. Công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng chỉ là phương tiện. Mục tiêu cao nhất của giáo dục vẫn phải là hoàn thiện nhân cách và phát triển con người toàn diện.

Nếu chúng ta chỉ chú trọng tới công nghệ mà bỏ quên việc trau dồi nhân cách, con người sẽ trở thành những cỗ máy vô hồn. Nếu chỉ chú trọng tri thức mà không nuôi dưỡng các giá trị nhân cách, chúng ta sẽ tạo ra những con người sống không mục tiêu, không khát vọng. Nếu kiến thức được tích lũy đầy ắp nhưng người học không được rèn luyện tư duy sáng tạo thì họ sẽ khó có khả năng thích ứng trong một thế giới biến đổi nhanh chóng.

Nói một cách khác, triết lý giáo dục phải hướng tới việc đào tạo những con người vừa có tri thức, kỹ năng, vừa có nhân cách, phẩm chất đạo đức, bản lĩnh và óc sáng tạo - những con người tự tin làm chủ cuộc đời mình và đóng góp tích cực cho xã hội, bất chấp sự biến thiên với tốc độ chóng mặt của công nghệ.

Toàn cảnh hội thảo.

Theo Thứ trưởng, xây dựng triết lý giáo dục trong thời đại số không chỉ là câu chuyện riêng của ngành Giáo dục, mà là một vấn đề chiến lược có tầm quan trọng quốc gia, đòi hỏi sự quan tâm và vào cuộc của toàn xã hội. Đây là trách nhiệm chung của tất cả chúng ta.

Từ các nhà hoạch định chính sách, các nhà quản lý giáo dục, đến các thầy cô giáo, các nhà khoa học trong lĩnh vực giáo dục, công nghệ, triết học và tâm lý học, mỗi người đều có vai trò trong việc định hình triết lý giáo dục trong bối cảnh mới.

“Bộ GD&ĐT mong rằng với sự tham gia của đông đảo chuyên gia liên ngành, Hội thảo sẽ tập trung thảo luận sâu sắc về nhiều vấn đề cốt lõi của triết lý giáo dục trong thời đại số.

Đó là sự thay đổi bản chất của giáo dục dưới tác động của những công nghệ mới, đặc biệt là AI; là những hiểu biết khoa học về quá trình học tập của con người trong kỷ nguyên số; là các tư tưởng, định hướng để phát triển con người Việt Nam toàn diện, tự chủ, đáp ứng yêu cầu của thời đại mới.

Cũng cần cả những giải pháp, mô hình, quy trình cụ thể để tích hợp công nghệ AI vào quá trình dạy - học, vào công tác lãnh đạo và quản trị nhà trường trên nền tảng triết lý giáo dục nhân văn, hiện đại, phù hợp với thực tiễn.

Hội thảo hôm nay không chỉ là một sự kiện khoa học quan trọng, mà còn là một dấu mốc tư tưởng - một cuộc đối thoại chiến lược về tương lai của nền giáo dục Việt Nam trong bối cảnh đất nước ta đang vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên số. Hội thảo thể hiện quyết tâm của chúng ta trong việc tìm kiếm những định hướng lớn cho giáo dục trước những thay đổi chưa từng có của thời đại”, Thứ trưởng bày tỏ.